casino maxi1xbet

Dark Entries Logo

757 items

   

Androgynie, hand in hand met de Gothic cultuur
01/07/2003, Henk Vereecken
 Bookmark and Share

‘Glitter rock was about decadence - platform shoes and boys in eye make up, David Bowie and androgyny.’ - Legs McNeil in “Please kill me”

I. De roots van de androgyne look in de popcultuur: glamrock!

Wat is glamrock?

‘Glitter rock was about decadence - platform shoes and boys in eye make up, David Bowie and androgyny.’ - Legs McNeil in “Please kill me”

Glamrock (ook wel glitterrock genoemd) heeft zowel wat de look betreft als ook muzikaal een invloed op de new wave en gothic (in de eerste plaats) en de punk (vooral via de figuur van Marc Bolan en de groep The New York Dolls). Dit genre kwam op in de jaren ’70, in het muzikaal gezien verder weinig interessante gat tussen het einde van de flowerpowerbeweging en het begin van de punk. Het genre bracht zowel totaal onbenullige als hoogst interessante groepen voort. Muzikaal was de stroming niet erg consistent; sommige glamrock leunde aan bij rock-‘n-roll (Mud, Gary Glitter, Suzi Quatro, Wizzard), andere bij hardrock (Slade, Alice Cooper, Kiss, de latere Sweet), nog andere eerder bij symfonische rock (Queen, Steve Harley And Cockney Rebel met hun fantastische “Sebastian”, en de zogenaamde artrock van Roxy Music met Bryan Ferry, Brian Eno en drummer Paul Thompson, die later bij de punkgroep Angelic Upstarts speelt). Een paar acts balanceerden zelfs op het randje van glam en punk/wave, namelijk Adam And The Ants (Adam Ant, voorheen in de punkgroep The B- Sides) en later de zwaar gehypete electropunk van Sigue Sigue Sputnik (bassist Tony James, voorheen bij de punkgroepen Chelsea en Generation X en nadien bij The Sisters Of Mercy ten tijde van “Vision thing”).

Glamrock: een geslachtsloos Utopia van eyeliner en plateauschoenen

Maar voor een keer is het niet de muziek zelf die onze aandacht wegdraagt. Wat deze groepen namelijk wél gemeen hebben is het decadente, soms zelfs androgyne imago; populair zijn plateauzolen en allerhande kitscherige, onmogelijke glitterpakjes. Voor het eerst in de rockgeschiedenis gaan mannen zich schminken. Dat was hen eigenlijk al voorgedaan door de rock-‘n-roller Little Richard, die zo’n beetje als voorloper en inspiratiebron van het genre kan worden beschouwd (de volledigheid gebiedt ons te vermelden dat Elvis Presley en de Rolling Stones ook gedurende een bepaalde periode make-up gebruikten), maar waar het bij Little Richard allemaal nog redelijk subtiel bleef, kan het nu soms niet opzichtig genoeg zijn. Vandaar ook de denigrerende term ‘nichtenrock’. Dit leidde in 1970 reeds tot een volledig als vrouw geklede David Bowie op de hoes van “The man who sold the world”, en culmineert uiteindelijk in de overbekende Kiss-look.

Barney Hoskins verwoordt het als volgt in zijn boek “Glam! - Bowie, Bolan, and the Glitter Rock revolution”, en hij zegt het zo mooi dat we het in het Engels laten staan: ‘Glam swept the nation in ways that were at once innocent and morally subversive. It called into question received notions of truth and authenticity, especially in the area of sexuality. It blurred the divide between straights and queers, inviting boys and girls to experiment with images and roles in a genderless utopia of eyeliner and seven-inch platform boots. And it flirted openly with a decadence between Cabaret and A Clockwork Orange’.

Ook op muzikaal vlak komt het androgyne aspect af en toe tot uiting: let maar eens op de ijselijk hoge mannelijke background vocals op een aantal nummers van The Sweet (“Blockbuster”, “4th of July”, “Laura Lee (Show me the way)”, “Midnight to daylight”) en T. Rex (“Get it on”, “20th century boy”, ...) en de hoge falsetto leadzang op “This town ain’t big enough for both of us” van The Sparks.

Marc Bolan

Marc Bolan, de zanger-gitarist van de begin jaren ‘70 razend populaire glamrockband T. Rex, komt de eer toe om de glamrocklook geïntroduceerd te hebben. Hij droeg glitter op zijn oogleden en versierde zijn ogen verder met een potloodlijn en mascara, droeg fluwelen jasjes en soms zelfs een struisvogelveren boa rond zijn nek. Aldus fungeerde hij als wegbereider voor zijn vriend en rivaal David Bowie.

In “Glam! - Bowie, Bolan, and the Glitter Rock revolution” staat volgende idolate beschrijving van Bolan: ‘Imagine, then, how it felt to see Bolan on telly for the first time - to see him (...) sibilating into the microphone as he sang the words to “Get It On” on Top of the Pops, his corkscrew curls bouncing around his tiny elfin countenance. As a vision of pure pop androgyny in glitter and satin pants it was never to be topped. I was transfixed, mesmerized by this puckish punk pixie part tart and part mystic Pied Piper. Was he a boy or a girl?’.

David Bowie

De grootste muzikale invloed op de new wave en gothic heeft de glamrock ongetwijfeld via de figuur van David Bowie; vooral Bauhaus is zwaar door Bowie beïnvloed. Met de Bowie- cover “Ziggy Stardust” komt Bauhaus zelfs in de Britse charts. Ook Gary Numan was een Bowie-adept.

Vanaf zijn “Space oddity”-periode was David Bowie ook al in de weer met gezichtsmake-up, oogschaduw, nagellak, weggeschoren wenkbrauwen en cross-dressing, tot hij zich in 1970 daadwerkelijk in een jurk hulde voor de hoes van “The man who sold the world”.
David Bowie ging zelfs nog een stap verder door aan de pers te verklaren dat hij ‘homoseksueel was en dat altijd al was geweest’. Het feit dat dit gewoon niet waar was - dat hij hoogstens bi was - was irrelevant. Hij vereenzelvigde zich gewoon helemaal met zijn alter ego van dat moment. Bowie was eigenlijk helemaal niet zo homoseksueel geaard, maar Ziggy Stardust was dat wel...

En de rest

Ook Lou Reed, de voormalige zanger van The Velvet Underground, maakte in de jaren ’70 deel uit van de glamrockscene. Naar eigen zeggen had hij het in de sixties allemaal al gezien bij Andy Warhol en diens entourage. Hoskins: ‘Reed schreed de kamer binnen met plateauschoenen en zwarte nagellak en plantte een kus vol op Bowie’s lippen. Hij droeg ook glitter en mascara (...)’.

Brian Eno, de keyboardspeler van Roxy Music, wordt in het boek van Hoskins beschreven als ‘een vampy transseksuele nar met zwarte struisvogelpluimen en overdadige purperen oogschaduw’. Zelf verwoordt Eno het als volgt: ‘Ik was niet homoseksueel, maar ik wou er gewoon geweldig uitzien. En er geweldig uitzien betekende je kleden als een vrouw, of op zijn minst als een soort van weirde nieuwe hybride tussen man en vrouw’.

De decadentie wordt ten top gedreven door een groep als Kiss, eigenlijk meer een ode aan de wansmaak en een parodie op gans het glamgebeuren dan wat anders. En dan had je ook nog Queen, waar het androgyne zich zelfs doorzette tot in de groepsnaam.


II. De androgyne look in new wave en gothic

The Damned

Om deze legendarische groep kunnen we echt niet heen. The Damned is een van die groepen die vanuit de punk heel belangrijk waren voor het ontstaan van het fenomeen gothic. Hadden ze met Dave Vanian een geschminkte zanger in huis die al voor Bauhaus de vampierlook introduceerde, met de gekke gitarist Captain Sensible hadden ze tevens een beruchte cross-dresser in de gelederen die in de meest onnozele jurken, soms zelfs getooid met een boa, op het podium heen en weer sprong.

Blitz/new romantics

Blitz, genaamd naar de Londense club van Steve Strange (de zanger van Visage), staat voor een verschijnsel dat aan het eind van de jaren zeventig en het begin van de jaren tachtig opgang deed in het Londense uitgaansleven. In een tijd waarin Engeland gebukt ging onder een groeiende economische depressie en de punkbeweging haar oorspronkelijke creativiteit en individualisme had verloren, ontstond bij de jeugd een toenemende behoefte aan een manier om de grauwe realiteit te ontvluchten, en men vond die in nachtelijke decadentie: een roes van dans, muziek en vooral extravagante kleren. Muzikaal stond blitz of new romantics vaak voor gladde, lichtvoetige, commerciële synthpop, maar onder diezelfde noemer vielen toch ook een vrij groot aantal acts die we onder de new wave kunnen categoriseren: Visage, OMD, Ultravox, Soft Cell, A Flock Of Seagulls, Human League, Adam And The Ants, Depeche Mode, ...

Hoskins beschouwt blitz als een comeback van glam en de androgyne look. ‘Je zag punks, kunststudenten, soul boys en travestieten, gekleed om zoveel mogelijk op te vallen’ schreef men over de blitznachten begin jaren ’80, waar Steve Strange elke week weer in een nieuwe excentrieke outfit verscheen.

Tot de blitzbeweging behoorden een aantal groepen die, naar mijn bescheiden mening, zowel qua uiterlijk als qua muziek het toppunt van wansmaak belichaamden. Spandau Ballet bijvoorbeeld, of zelfs nog een niveau erger: Culture Club, met de transseksuele vogelverschrikker Boy George.

Gothic

Aan de androgyne look in de gothic subcultuur gaan we niet te veel woorden besteden, aangezien u, lezer, genoegzaam bekend bent met het beeld van in zwarte jurken gehulde goths met overdadige gezichtsmake-up, nagellak en kapsels waarin een ganse bus haarlak werd leeggespoten om ze in model te houden: punk, blitz en glamrock, het zit er allemaal in! We laten de foto’s van London After Midnight en Lacrimosa voor zichzelf spreken.

Tot slot staan we nog eventjes stil bij de al even tragische als raadselachtige figuur Anna-Varney van Sopor Aeternus. Laten we er even van uitgaan dat hij/zij echt bestaat, want daar bestaan wel twijfels over. Maar enfin, laat ons aannemen van wel. De als man geboren Varney en na een (echte of gefantaseerde?) geslachtsoperatie tot Anna-Varney geworden ‘aseksueel’ (zoals hij/zij zichzelf in een interview in Dark Entries nr. 43 noemt), toont aan dat het zich aanmeten van een androgyne look niet altijd zomaar een gestoei is in de speeltuin van de decadentie of ‘het geslachtsloos Utopia’, of gewoon een vorm is van zelfontplooiing, maar dat het ook kan gepaard gaan met een hevige innerlijke pijn. Dit wordt heel mooi verwoord in de tekst van “Drama der Geschlechtslosigkeit” op het album “Todeswunsch”.





PS: Valt het u ook op dat dit artikel eigenlijk alleen aandacht besteedt aan het vrouwelijke in de man en niet aan het omgekeerde? We willen erop wijzen dat dit niet komt omdat we er niet naar gezocht hebben, maar enkel omdat we er bijna niks over vonden. Bij onze research kwamen we slechts twee figuren tegen die een duidelijke uiting gaven aan het mannelijk androgyne in de vrouw: Annie Lennox (Eurythmics) en Grace Jones.

Bibliografie:

“Glam! - Bowie, Bolan, and the Glitter Rock revolution” - Barney Hoskins
“Please kill me: the uncensored oral history of punk” - Legs McNeil en Gillian McCain
“OOR’s Pop-encyclopedie” - diverse edities


Henk Vereecken

“Drama der Geschlechtslosigkeit”

Bin weder Mann
noch bin ich Frau,
bin irgendwo zwischendrin.
Weiss nicht,
wohin ich gehöre,
weiss nicht,
was ich bin...
Traurigkeit erfüllt meine Seelein jedem einzelnen Augenblick,
was vor mir liegt,
kann ich nicht sehen,
doch ich weiss,
es gibt kein Zurück...
Bin wie zwölf Seelen,
die begraben sind in einem sich bewegenden Fleisch.
Zwölf grundverschiedenen Hälften,
zu deren Kombination es wohl niemals reicht...’

HomeContactSitemap
lees meer...
NIEUWS 06/07/2022 : Suikerrock

The Sisters of Mercy komen op vrijdag 29/07/2022 naar het Bietenplein in Tienen samen met White Lies, Therapy? en De Mens.

lees meer...
CD BESPREKING : Gert - Alles Is Nog Niet Verloren

Evenals het zeer onlangs besproken Donder, Hel & Hagel hebben we hier nog een act uit de Leuvense antifa scene die al lang geen onbekende meer is voor Dark Entries! Gert maakt al meer dan 18 jaar kritische uptempo Nederlandstalige DIY ‘kleinpunk’. In 2016 bespraken we voor Dark Entries het vijfde album “Ongepast Vrolijk”, ...

lees meer...
CD BESPREKING : L' Appel Du Vide - Abwärtsspirale

Altijd leuk een singel formaat met 4 nummers, aandoenlijk bijna anno 2022, zeker in zwart en grijze lay out en met de veelbelovende bandnaam L’ Appel Du vide en de al even veelbelovende titel “Abwärtsspirale”. Qua stijl en gemoed waan ik mezelf waar aan de vooravond van de jaren 80, een gevoel dat door de muziek van ...

lees meer...
NIEUWS 04/07/2022 : Leeds is gothic city!

U dacht natuurlijk aan Leipzig. Ook. Maar de stad Leeds kent een gothic rock verleden dat als historisch erfgoed moet gekoesterd (denk maar aan bands als The Sisters Of Mercy, The Rose Of Avalanche, March Violets, Salvation, Red Lorry Yellow Lorry,...) Mocht u tussen 7 en 10 juli nog vrij zijn en niks hebben gepland, ga dat horen en zien in ...

lees meer...
NIEUWS 03/07/2022 : Gothic magazine trekt er de stekker uit...

Tenminste grote bezieler en cult figuur bij onze Oosterburen Martin Sprissler besloot recent de stekker uit zijn geesteskind te trekken en biedt zijn titel aan voor overname. Een tweetal jaar geleden was er na een lange pauze sprake van een doorstart maar deze bleek niet helemaal te lopen zoals verwacht. Momenteel is Gothic Magazine 90 in ...

lees meer...
CD BESPREKING : Donder, Hel & Hagel - Kermis In De Hel

In 2019 bespraken we “Lang Genoeg Beleefd Geweest!!!”, het debuutalbum van het Leuvense zootje ongeregeld Donder, Hel & Hagel en heden stellen ze ons hun tweede album voor, “Kermis In De Hel” (11 songs, 43 minuten) met negen studio en twee live songs. Het langverwachte tweede album, uitgesteld door en aangevuld ...

lees meer...
NIEUWS 02/07/2022 : Enzo Kreft met eerste clip als voorbode van het nieuwe album 'Shelter'

De naam Enzo Kreft hoeft geen introductie meer, deze oude krijger werd met de albums “Control” (2019) en “Different World” (2021) weerom ‘wereldberoemd’ in onze scene en scoorde zelfs torenhoog in de eindejaarslijstjes van menig Dark Entries schrijver. Reden, aanstekelijk electro, zowat de overtreffende ...

lees meer...
NIEUWS 02/07/2022 : The Seven Whores Of The Apocalypse, eigentijdse dark electro

De Duitse Dark Dimensions labelgroep ging het trio Chris, Tom en Jason halen in Amerika om hier bij ons hun debuut de ep “Wicked Hands” bij Scanner uit te brengen. Het geluid van deze debuut ep ligt ergens tussen een actuele Placebo Effect en een minder technoïde versie van hun landgenoten Velvet Acid Christ in hun eerste ...

lees meer...
CONCERT BESPREKING : Crime and the City Solution @ Can't Live in a Livingroom XIV, Haacht, 11 juni 2022 - ...omdat een cultband in de living nog altijd beter is dan gewoon een avondje TV kijken...

In tussentijd is de tournee van Crime and the City Solution achter de rug en zitten ze alweer in uitvalsbasis Berlijn te broeden op een nieuw studioalbum… Ook de heruitgave van hun backcatalogue door Mute geeft ons iets extra om naar uit te kijken. Voorlopig houden we uw nieuwsgierigheid alvast warm met dit concertverslag van hun huiskamerconcert ...

lees meer...
CONCERT BESPREKING : Zondigen op zondag; Sinner’s Day zomert - Als loonslaaf kon ik van deze editie, na veel vijven en zessen, enkel de zondag mee pikken. Gelukkig de dag die mijn goth rockend hartje sneller deed slaan.

Over de vrijdag en zaterdag kan ik hier dus helaas niets kwijt, maar ik twijfel er niet aan dat anderen dat zeker even literair in mijn plaats zullen doen. Laat deze korte review dan ook veeleer een impressie zijn dan een festivalverslag of nog de beleving van één dag. Gelukkig heb ik voor de wintereditie, onder het aloude motto; ...

lees meer...
FOTO'S : Within Temptation - @ Graspop 17/06/2022 door Luc Luyten

lees meer...
FOTO'S : Heilung - @ Graspop 17/06/2022 door Luc Luyten

lees meer...
FOTO'S : Amenra - @ Graspop 17/06/2022 door Luc Luyten

lees meer...
CD BESPREKING : Centhron - Fylgja

Dansen. Niet mee niet minder. Al is het dan wel op het eigen graf. Centhron is geen onbekende in aggro tech en endzeit electro middens. De groep werd in 2011 geformeerd door Elmar Schmidt en is vandaag reeds aan zijn 10de album toe,”Fylgja”. Geweldenaars met synths en drummachines zeg maar, die tussen het hacken door even aan het ...

lees meer...
CD BESPREKING : Chainreactor - Techno body Device

Voor de liefhebbers van dark electro of beter nog aggro tech met cyber aspiraties zou de naam Chain Reactor geen onbekende (mogen) zijn. In de maalstorm van vandaag zouden we haast vergeten dat ook dit subgenre, nog altijd alive and kicking, voor het zweet in de underground clubs zorgt. Conclusie; Dark Entries heeft dringend nood aan een kenner ...