casino maxi1xbet

Dark Entries Logo

736 items

   

Androgynie, hand in hand met de Gothic cultuur
01/07/2003, Henk Vereecken
 Bookmark and Share

‘Glitter rock was about decadence - platform shoes and boys in eye make up, David Bowie and androgyny.’ - Legs McNeil in “Please kill me”

I. De roots van de androgyne look in de popcultuur: glamrock!

Wat is glamrock?

‘Glitter rock was about decadence - platform shoes and boys in eye make up, David Bowie and androgyny.’ - Legs McNeil in “Please kill me”

Glamrock (ook wel glitterrock genoemd) heeft zowel wat de look betreft als ook muzikaal een invloed op de new wave en gothic (in de eerste plaats) en de punk (vooral via de figuur van Marc Bolan en de groep The New York Dolls). Dit genre kwam op in de jaren ’70, in het muzikaal gezien verder weinig interessante gat tussen het einde van de flowerpowerbeweging en het begin van de punk. Het genre bracht zowel totaal onbenullige als hoogst interessante groepen voort. Muzikaal was de stroming niet erg consistent; sommige glamrock leunde aan bij rock-‘n-roll (Mud, Gary Glitter, Suzi Quatro, Wizzard), andere bij hardrock (Slade, Alice Cooper, Kiss, de latere Sweet), nog andere eerder bij symfonische rock (Queen, Steve Harley And Cockney Rebel met hun fantastische “Sebastian”, en de zogenaamde artrock van Roxy Music met Bryan Ferry, Brian Eno en drummer Paul Thompson, die later bij de punkgroep Angelic Upstarts speelt). Een paar acts balanceerden zelfs op het randje van glam en punk/wave, namelijk Adam And The Ants (Adam Ant, voorheen in de punkgroep The B- Sides) en later de zwaar gehypete electropunk van Sigue Sigue Sputnik (bassist Tony James, voorheen bij de punkgroepen Chelsea en Generation X en nadien bij The Sisters Of Mercy ten tijde van “Vision thing”).

Glamrock: een geslachtsloos Utopia van eyeliner en plateauschoenen

Maar voor een keer is het niet de muziek zelf die onze aandacht wegdraagt. Wat deze groepen namelijk wél gemeen hebben is het decadente, soms zelfs androgyne imago; populair zijn plateauzolen en allerhande kitscherige, onmogelijke glitterpakjes. Voor het eerst in de rockgeschiedenis gaan mannen zich schminken. Dat was hen eigenlijk al voorgedaan door de rock-‘n-roller Little Richard, die zo’n beetje als voorloper en inspiratiebron van het genre kan worden beschouwd (de volledigheid gebiedt ons te vermelden dat Elvis Presley en de Rolling Stones ook gedurende een bepaalde periode make-up gebruikten), maar waar het bij Little Richard allemaal nog redelijk subtiel bleef, kan het nu soms niet opzichtig genoeg zijn. Vandaar ook de denigrerende term ‘nichtenrock’. Dit leidde in 1970 reeds tot een volledig als vrouw geklede David Bowie op de hoes van “The man who sold the world”, en culmineert uiteindelijk in de overbekende Kiss-look.

Barney Hoskins verwoordt het als volgt in zijn boek “Glam! - Bowie, Bolan, and the Glitter Rock revolution”, en hij zegt het zo mooi dat we het in het Engels laten staan: ‘Glam swept the nation in ways that were at once innocent and morally subversive. It called into question received notions of truth and authenticity, especially in the area of sexuality. It blurred the divide between straights and queers, inviting boys and girls to experiment with images and roles in a genderless utopia of eyeliner and seven-inch platform boots. And it flirted openly with a decadence between Cabaret and A Clockwork Orange’.

Ook op muzikaal vlak komt het androgyne aspect af en toe tot uiting: let maar eens op de ijselijk hoge mannelijke background vocals op een aantal nummers van The Sweet (“Blockbuster”, “4th of July”, “Laura Lee (Show me the way)”, “Midnight to daylight”) en T. Rex (“Get it on”, “20th century boy”, ...) en de hoge falsetto leadzang op “This town ain’t big enough for both of us” van The Sparks.

Marc Bolan

Marc Bolan, de zanger-gitarist van de begin jaren ‘70 razend populaire glamrockband T. Rex, komt de eer toe om de glamrocklook geïntroduceerd te hebben. Hij droeg glitter op zijn oogleden en versierde zijn ogen verder met een potloodlijn en mascara, droeg fluwelen jasjes en soms zelfs een struisvogelveren boa rond zijn nek. Aldus fungeerde hij als wegbereider voor zijn vriend en rivaal David Bowie.

In “Glam! - Bowie, Bolan, and the Glitter Rock revolution” staat volgende idolate beschrijving van Bolan: ‘Imagine, then, how it felt to see Bolan on telly for the first time - to see him (...) sibilating into the microphone as he sang the words to “Get It On” on Top of the Pops, his corkscrew curls bouncing around his tiny elfin countenance. As a vision of pure pop androgyny in glitter and satin pants it was never to be topped. I was transfixed, mesmerized by this puckish punk pixie part tart and part mystic Pied Piper. Was he a boy or a girl?’.

David Bowie

De grootste muzikale invloed op de new wave en gothic heeft de glamrock ongetwijfeld via de figuur van David Bowie; vooral Bauhaus is zwaar door Bowie beïnvloed. Met de Bowie- cover “Ziggy Stardust” komt Bauhaus zelfs in de Britse charts. Ook Gary Numan was een Bowie-adept.

Vanaf zijn “Space oddity”-periode was David Bowie ook al in de weer met gezichtsmake-up, oogschaduw, nagellak, weggeschoren wenkbrauwen en cross-dressing, tot hij zich in 1970 daadwerkelijk in een jurk hulde voor de hoes van “The man who sold the world”.
David Bowie ging zelfs nog een stap verder door aan de pers te verklaren dat hij ‘homoseksueel was en dat altijd al was geweest’. Het feit dat dit gewoon niet waar was - dat hij hoogstens bi was - was irrelevant. Hij vereenzelvigde zich gewoon helemaal met zijn alter ego van dat moment. Bowie was eigenlijk helemaal niet zo homoseksueel geaard, maar Ziggy Stardust was dat wel...

En de rest

Ook Lou Reed, de voormalige zanger van The Velvet Underground, maakte in de jaren ’70 deel uit van de glamrockscene. Naar eigen zeggen had hij het in de sixties allemaal al gezien bij Andy Warhol en diens entourage. Hoskins: ‘Reed schreed de kamer binnen met plateauschoenen en zwarte nagellak en plantte een kus vol op Bowie’s lippen. Hij droeg ook glitter en mascara (...)’.

Brian Eno, de keyboardspeler van Roxy Music, wordt in het boek van Hoskins beschreven als ‘een vampy transseksuele nar met zwarte struisvogelpluimen en overdadige purperen oogschaduw’. Zelf verwoordt Eno het als volgt: ‘Ik was niet homoseksueel, maar ik wou er gewoon geweldig uitzien. En er geweldig uitzien betekende je kleden als een vrouw, of op zijn minst als een soort van weirde nieuwe hybride tussen man en vrouw’.

De decadentie wordt ten top gedreven door een groep als Kiss, eigenlijk meer een ode aan de wansmaak en een parodie op gans het glamgebeuren dan wat anders. En dan had je ook nog Queen, waar het androgyne zich zelfs doorzette tot in de groepsnaam.


II. De androgyne look in new wave en gothic

The Damned

Om deze legendarische groep kunnen we echt niet heen. The Damned is een van die groepen die vanuit de punk heel belangrijk waren voor het ontstaan van het fenomeen gothic. Hadden ze met Dave Vanian een geschminkte zanger in huis die al voor Bauhaus de vampierlook introduceerde, met de gekke gitarist Captain Sensible hadden ze tevens een beruchte cross-dresser in de gelederen die in de meest onnozele jurken, soms zelfs getooid met een boa, op het podium heen en weer sprong.

Blitz/new romantics

Blitz, genaamd naar de Londense club van Steve Strange (de zanger van Visage), staat voor een verschijnsel dat aan het eind van de jaren zeventig en het begin van de jaren tachtig opgang deed in het Londense uitgaansleven. In een tijd waarin Engeland gebukt ging onder een groeiende economische depressie en de punkbeweging haar oorspronkelijke creativiteit en individualisme had verloren, ontstond bij de jeugd een toenemende behoefte aan een manier om de grauwe realiteit te ontvluchten, en men vond die in nachtelijke decadentie: een roes van dans, muziek en vooral extravagante kleren. Muzikaal stond blitz of new romantics vaak voor gladde, lichtvoetige, commerciële synthpop, maar onder diezelfde noemer vielen toch ook een vrij groot aantal acts die we onder de new wave kunnen categoriseren: Visage, OMD, Ultravox, Soft Cell, A Flock Of Seagulls, Human League, Adam And The Ants, Depeche Mode, ...

Hoskins beschouwt blitz als een comeback van glam en de androgyne look. ‘Je zag punks, kunststudenten, soul boys en travestieten, gekleed om zoveel mogelijk op te vallen’ schreef men over de blitznachten begin jaren ’80, waar Steve Strange elke week weer in een nieuwe excentrieke outfit verscheen.

Tot de blitzbeweging behoorden een aantal groepen die, naar mijn bescheiden mening, zowel qua uiterlijk als qua muziek het toppunt van wansmaak belichaamden. Spandau Ballet bijvoorbeeld, of zelfs nog een niveau erger: Culture Club, met de transseksuele vogelverschrikker Boy George.

Gothic

Aan de androgyne look in de gothic subcultuur gaan we niet te veel woorden besteden, aangezien u, lezer, genoegzaam bekend bent met het beeld van in zwarte jurken gehulde goths met overdadige gezichtsmake-up, nagellak en kapsels waarin een ganse bus haarlak werd leeggespoten om ze in model te houden: punk, blitz en glamrock, het zit er allemaal in! We laten de foto’s van London After Midnight en Lacrimosa voor zichzelf spreken.

Tot slot staan we nog eventjes stil bij de al even tragische als raadselachtige figuur Anna-Varney van Sopor Aeternus. Laten we er even van uitgaan dat hij/zij echt bestaat, want daar bestaan wel twijfels over. Maar enfin, laat ons aannemen van wel. De als man geboren Varney en na een (echte of gefantaseerde?) geslachtsoperatie tot Anna-Varney geworden ‘aseksueel’ (zoals hij/zij zichzelf in een interview in Dark Entries nr. 43 noemt), toont aan dat het zich aanmeten van een androgyne look niet altijd zomaar een gestoei is in de speeltuin van de decadentie of ‘het geslachtsloos Utopia’, of gewoon een vorm is van zelfontplooiing, maar dat het ook kan gepaard gaan met een hevige innerlijke pijn. Dit wordt heel mooi verwoord in de tekst van “Drama der Geschlechtslosigkeit” op het album “Todeswunsch”.





PS: Valt het u ook op dat dit artikel eigenlijk alleen aandacht besteedt aan het vrouwelijke in de man en niet aan het omgekeerde? We willen erop wijzen dat dit niet komt omdat we er niet naar gezocht hebben, maar enkel omdat we er bijna niks over vonden. Bij onze research kwamen we slechts twee figuren tegen die een duidelijke uiting gaven aan het mannelijk androgyne in de vrouw: Annie Lennox (Eurythmics) en Grace Jones.

Bibliografie:

“Glam! - Bowie, Bolan, and the Glitter Rock revolution” - Barney Hoskins
“Please kill me: the uncensored oral history of punk” - Legs McNeil en Gillian McCain
“OOR’s Pop-encyclopedie” - diverse edities


Henk Vereecken

“Drama der Geschlechtslosigkeit”

Bin weder Mann
noch bin ich Frau,
bin irgendwo zwischendrin.
Weiss nicht,
wohin ich gehöre,
weiss nicht,
was ich bin...
Traurigkeit erfüllt meine Seelein jedem einzelnen Augenblick,
was vor mir liegt,
kann ich nicht sehen,
doch ich weiss,
es gibt kein Zurück...
Bin wie zwölf Seelen,
die begraben sind in einem sich bewegenden Fleisch.
Zwölf grundverschiedenen Hälften,
zu deren Kombination es wohl niemals reicht...’

HomeContactSitemap
lees meer...
CD BESPREKING : Twice A Man - On The Other Side Of The Mirror

Je eigen uitwendige zelf zie je dagelijks in de spiegel. Maar is er een groot verschil tussen dat wat je daadwerkelijk ziet en dat van je innerlijke ziel ? Twice A Man ziet deze vraag als uitgangspunt van het album On The Other Side Of The Mirror. Eerder dystopisch van aard dan psychologisch. En dat heeft alles met huidige tijden ...

lees meer...
CD BESPREKING : XTR Human - Interior

Het is geleden van 2014 dat er nog eens een nieuw album werd uitgebracht door XTR Human, enkele singles of EP’s niet meegerekend. Goed zes jaren dus om de moeilijke tweede te openbaren. Niet dat Johannes Stabel en de zijnen de hangmat der luiheid hebben opgezocht, neen, vooral omdat het hier gaat over een band die op regelmatige tijden ...

lees meer...
CD BESPREKING : Fotocrime - South Of Heaven

Op zijn paspoort staat nog steeds Ryan Patterson maar als het gaat om de identiteit waarvan hij met zijn band Fotocrime wil aangesproken worden doe je dat best gewoon als R. Er zal wel een reden zijn voor deze bewuste anonimiteit, en wel omdat hij zijn eigen verleden wil laten rusten. Een verleden dat vooral gekenmerkt werd door zijn metal-band ...

lees meer...
CD BESPREKING : Causenation - Promises Of Hope And Fear

Debuutalbum van deze Antwerpse electroband na een reeks demo’s en virtuele singles. Causenation is een duo bestaande uit Vain Sacrosanct en Van Der Goes. Een Dark Entries interview uit 2018 toen Causenation kwam optreden op onze Dark Entries Night in de Gentse Kinky Star, lees je hier. Vain Sacrosanct heeft een verleden als programmamaker ...

lees meer...
CD BESPREKING : Jonas Kasper Jensen - Plasma In DEX Garden

Jonas Kasper Jensen nodigt ons uit in zijn denkbeeldige tuin waarin hij onze oren onderdompelt in geluiden die dit oord tot iets werkelijks zouden omtoveren. Nice try, but close but no cigar. Plasma In DEX Garden schenkt ons 9 nummers die eigenlijk als 1 eentonige drone te aanhoren vallen. Contemplatief voor de ene, stierlijk vervelend ...

lees meer...
NIEUWS 24/01/2021 : Epica zwemt tegen de stroom van het leven in

Epica heeft een nieuwe plaat klaar voor jullie. Op 26 februari komt 'Omega' uit, en dat is de opvolger voor het onder lof bedolven 'The Holographic Principle' uit 2016. Na video's voor 'Abyss Of Time' en 'Freedom - The Wolves Within', is de derde single een mooie ballade op piano: 'Rivers'. '"Rivers" ...

Willekeurige selectie 'oudere' CD-besprekingen (zie ook op onze home-page onderaan):
$$$$$$
lees meer...
NIEUWS 22/01/2021 : Vaselyne: Waiting to Exhale

Zegt de naam Frank Weyzig u iets? Niet erg als het geen belletje doet rinkelen, maar hij zat in de eerste opstelling van Clan of Xymox en richtte daarna Born For Bliss op, en dat zijn twee groepen waar u hopelijk wel al van gehoord hebt. Sinds jaren heeft hij ook een project met de Nederlandse zangeres Yvette Winkler, die u misschien ook kent ...

lees meer...
NIEUWS 22/01/2021 : Dark Entries zoekt... jou?

Inderdaad, wie weet kan jij ons een dienst bewijzen! Graag houden we ons webzine zo up to date mogelijk, het feit dat we vorig jaar onze 25ste verjaardag mochten vieren bewijst toch wel dat de vrijwilligers die onze redactie telt hiervoor stuk voor stuk telkens weer hun beste beentje voorzetten. Maandelijks worden we bedolven onder de ...

lees meer...
NIEUWS 22/01/2021 : 'All or Nothing', aldus Moonspell

Dark metal sensatie uit Portugal, Moonspell, draait al bijna 30 jaar mee in het vak. Op 26 februari 2021 doet ze opnieuw een gooi naar liefhebbers van donkere goth metalen met album ‘Hermitage’ en dit via metal gigant Napalm Records. Naar eigen zeggen staat dit album symbool voor een epische reis doorheen de donkere dagen van het ...

lees meer...
NIEUWS 21/01/2021 : De link tussen Joe Biden en Ministry: Varicella.

Vandaag neemt nieuwbakken (gezien zijn leeftijd misschien niet de beste woordkeuze, maar kom) president Joe Biden zijn intrek in het Witte Huis. Laat ons dat voorzien van een passend nummertje, zo dacht de Amerikaanse industrial metal band Varicella. Speciaal ter gelegenheid van de inauguratie nam de band, voor de gelegenheid samen ...

lees meer...
CONCERT BESPREKING : Goethes Erben - Online uitzending NCN Special in lockdown

Een online concert van Goethes Erben, en dat terwijl er in Duitsland een strenge lockdown aan de gang is? Neen, dat is het niet. Het concert dat op zaterdag 26 december werd uitgezonden, was eigenlijk al eerder opgenomen, met name op 4 september, toen Goethes Erben optrad op het NCN festival in de buurt van Leipzig. Het gaat om een concert ...